Oszczędzanie swoich pieniędzy, czy też dla niektórych inwestowanie w obligacje ma kilka istotnych plusów dla ich posiadacza. Zaczynając od najbardziej oczywistych jakimi są dochody wynikające z kuponu odsetkowego każdej obligacji. Ich wysokość zależy od okresu zapadalności obligacji oraz sposobu i momentu kapitalizacji czyli chwili, w której odsetki stają się częścią naszej inwestycji i mogą zacząć przynosić kolejne odsetki. Oprócz tego kupując obligację dostejemy bardzo pewny zysk, w teorii obligacje skarbowe uznawane są za najbardziej bezpieczną inwestycję. Choć sytuacja kilku państw w Europie, jeśli chodzi o zadłużenie jest nieciekawa to obecnie nie należy się spodziewać jej pogorszenia w przypadku Polski. Kolejny pożytek z obligacji ma mniej materialny charakter – kupując polskie obligacje skarbowe wspieramy swój kraj. Większy popyt ze strony inwestorów oznacza mniejsze koszty obsługi długu publicznego. Dodatkowo koszty te w postaci odsetek trafiają do inwestorów krajowych zwiekszając ich możliwości konsumpcyjne/inwestycyjne. Dochody z tytułu obligacji są obciążone podatkiem od dochodów kapitałowych czyli tzw. podatkiem Belki, dzięki czemu w kolejny sposób wspieramy nasz budżet.

Przedterminowy wykup

Ta cecha obligacji wydaje się być wszystkim znana jednak praktyka pokazuje cośinnego. Zatem, wszystkie obligacje Skarbu Państwa można sprzedać przed terminem ich wykupu. Oczywiście, jeśli zdecydujemy się pozbyć obligacji bezpośredniu u ich wystawcy wtedy będziemy musieli zgodzić się na prowizję, która wynosi najczęściej 1 do 2 zł od obligacji o nominale 100 zł.

Zamiana obligacji

O tym plusie już mało kto pamięta. Skarb Państwa w celu zatrzymania kapitału inwestorów w obligacjach przewidział operację ich zamiany czyli coś na kształt progamu partnerskiego. Jeśli najpóźniej 3 dni robocze przed datą zapadnięcia posiadanych obligacji skarbu państwa zgłosimy chęć ich zamiany na obligacje nowej emisji wtedy będziemi mogli otrzymać je po preferencyjnej cenie a dokładniej z dyskontem. Oznacza to, że obligację wartą na początku 100 zł możemy kupić np. za 99,90 zł.

W jaki sposób dokonać zamiany obligacji?

Sposobów jest kilka. Pierwszy z nich to wizyta w Punkcie Sprzedaży Obligacji i złożenie takiej dyspozycji. Jeśli posiadamy konto w serwisie tranzakcyjnym SP https://www.zakup.obligacjeskarbowe.pl/ wtedy możemy zrobić to bezpośrednio na stronie. Jeśli posiadamy konto Inteligo (jeśli go nie posiadacie to zapraszam do jego założenie przez ten link) można to zrobić bezpośrednio za pomocą swojego konta przez internet. Opcja zamiany obligacji będzie jednak widoczna dopiero wtedy kiedy taka dyspozycja będzie mogła być złożona. Jeśli wasze obligacje zapadają w marcu proponuję pod koniec lutego zalogować się na konto i przejść do zakłądki inwestycje/obligacje – tam znajdziemy wszystkie potrzebne informacje.

Znajduje się oczywiście grupa nabywców akcji, którzy za bardziej rozsądne uważają zatrzymanie zysków w spółce w celu dalszych zyskownych inwestycji. Wszystko zależy od poziomu rozwoju spółki oraz podejścia do nie jej udziałowców. Tak czy owak dywidenda jest okazją do poprawy kondycji naszego portfela. Aby to nastąpiło trzeba jednak znać kilka istotnych faktów dotyczących dywidendy.

Charakterystyka dywidendy.

Podczas podejmowana decyzji o wypłacie dywidendy pojawiają się co najmniej trzy ważne kwestie. Pierwsza i najważniejsza to jej wysokość. Nie chodzi tu jednak bezpośrednio o wysokość nominalną dywidendy ale o jej stosunek do ceny. Im większa jest relatywna wartość dywidendy tym lepiej.

Kolejne kwestie dotyczą dwóch istotnych terminów. Pierwszy z nich to dzień ustalenia dywidendy, druga to dzień jej wypłaty. O ile drugi termin jest chyba oczywisty, mówi o tym kiedy dywidenda zostanie przekazana na nasze konto – często zdarza się, że data ta jest dosyć odległa od dnia ustalenia prawa do dywidendy. Może również być tak, że dywidenda zostanie wypłacona w dwóch lub więcej transzach.

Dzień ustalenia prawa do dywidendy.

Samo sformułowanie wydaje się być oczywiste ale kiedy zagłębimy się w przepisy dotyczące obrotu giełdowego okazuje się, że nie jest to wcale takie proste. Problem wynika z tego, że Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych rozlicza transakcje z trzydniowym opóźnieniem. Mowa tu o trzech dnia roboczych giełdy. Z tego faktu wynika, że aby otrzymać dywidendę nie trzeba posiadać akcji określonej spółki w dniu ustalenia prawa do dywidendy. W dniu ustalenia prawa do dywidendy, przez KDPW rozliczane są transakcje mające miejsce 3 dnia wcześniej – zatem aby dywidendę otrzymać – akcje musimy posiadać na zamknięcie sesji 3 dni robocze wcześniej.

Najlepiej obrazować to będą dwa przykłady.

Drugi przykład jest rzeczywisty. Dotyczy spółki Puławy w roku 2012. Aby otrzymać dywidendę w tym przypadku należy posiadać akcje w portfelu na zamknięciu sesji w czwartek 26 stycznia 2012. Otrzymamy wtedy 3,66 zł za każdą akcję, stopa dywidendy (stosunek do ceny rynkowej) wynosi w tym przypadku ok. 4,25%. Dniem wypłaty dywidendy, zgodnie z decyzją walnego zgromadzenia akcjonariuszy jest 21-02-2012.

Te informacje nie wystarczą jednak do zarobienia 4,25% w przeciągu dwóch sesji. Jeśli chcesz zarobić na dywidendzie najpierw proponuje prześledzenie wybranego przez siebie archiwalnego kursu przedsiębiorstwa przyznającego dywidendę w pobliżu okresu ustalenie prawa do dywidendy. Po każdej wypłacie dywidendy kurs danego papieru jest korygowany o jej wielkość… Bardzo ciekawe jest również to jak kurs kształtuje się z okresie kilku tygodni po tym jak dywidenda zostanie wypłacona. Zachęcam do przedstawiania swoich przemyśleń w komentarzach.

IKE to indywidualne konto emerytalne, które powstało jako III filar nowego systemu emerytalnego. Jest to rodzaj rachunku, najczęściej bankowego, z którego dochody w sprzyjających okolicznościach o których za chwilę nie podlegają podatkowy od dochodu z zysków kapitałowych. Oznacza to, że zyski jakie IKE będzie dla nas generować nie podlegają „podatkowi Bleki”. Ten rodzaj przygotowania się na przyszłość jest szczególnie polecany kobietom oraz osobom zamożnym, które po przejściu na emeryturę nie chcą ograniczać poziomu swojego życia.

Dla kogo IKE?

Konto IKE założyć może każdy obywatel polski w wielu powyżej 16 lat. Nie wolno posiadać więcej niż jedno konto IKE. Oczywiście w całym okresie jego posiadania można zmieniać instytucję, która będzie zajmować się naszymi oszczędnościami. W przypadku wykrycia posiadania przez kogoś więcej niż 1 konta emerytalnego IKE grozi mu kara zapłacenie 75% podatku od dochodów kapitałowych z każdego posiadanego konta. Zatem nie warto ryzykować.

Formy konta IKE

Indywidualne konto emerytalne prowadzone może być na 4 rożne sposoby. Są to kolejno: zwykły rachunek bankowy, rachunek w biurze maklerskim, IKE w formie ubezpieczenia na życie oraz fundusze inwestycyjne. Każdy typ rachunku ma swoje plusy i minusy jednak zasada działanie jest jednakowa. Nie płacimy podatku ale wysokość rocznych wkładów jest ograniczona.

Limit wpłat IKE

Jak już napisałem, wielkość rocznych wpłat na którykolwiek z rodzajów rachunków jest limitowany. Wysokość wkładów rocznych na IKE jest zależna od prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce. W roku 2012 limit ten został podniesiony i obecnie wynosi 10 578 złotych rocznie. Oczywiście IKE nie zobowiązuje nas do systematycznego oszczędzania. Nie ma dolnych limitów rocznych co w praktyce oznacza, że nie musimy nic wpłacać.

Warunki wypłaty środków z IKE bez podatki

Podstawowy warunek to ukończenie 60 lat lub uprawnień emerytalnych i skończenie 55 roku życia. Należy również spełnić dwa dodatkowe warunki:

• dokonać wpłat na IKE co najmniej w 5 dowolnych latach kalendarzowych lub
• wpłacić ponad połowę wartości wpłat nie później niż na 5 lat przed dniem złożenia wniosku o dokonanie wypłaty.

W przypadku wcześniejszej wypłaty środków należy opłacić całość podatku od dochodów kapitałowych. Nie wolno jednak dokonywać częściowej wypłaty środków, tylko i wyłącznie likwidować możemy cały rachunek. W przypadku śmierci całość środków podlega prawu spadkowemu i przekazywana jest wyznaczonej przez nas osobie.

Idea IKE jest prosta, zlikwidowanie podatku ma nas zachęcić do pamiętania o swojej przyszłości. Rozwiązanie wydaje się dobre, niestety w naszym kraju nie cieszy się dużą popularnościa. Na koniec czerwca 2010 roku prowadzonych było zaledwie 796,9 tys.

Podatek od obligacji

Po pierwsze, dochód uzyskany z obligacji podlega tzw. podatkowi Belki czyli podatkowi od dochodów kapitałowych i wynosi od 19%. W tym przypadku podatek płacimy zarówno od odsetek jakie otrzymamy, jak i różnicy pomiędzy ceną zakupu a ceną sprzedaży obligacji. Jeśli jesteśmy inwestorami długoterminowymi nie ma z tym problemu, gorzej jeśli aktywnie handlujemy obligacjami. Podatek od odsetek płaci osoba, która otrzyma je od emitenta obligacji pod koniec okresu odsetkowego. Zatem jak w powyższym przykładzie, kupując w listopadzie 2011 obligacje mające termin zapadalności w kwietniu 2012, pod koniec okresu odsetkowego dostajemy odsetki za cały okres odsetkowy czyli od kwietnia 2011 do kwietnia 2012. Należy tu jednak pamiętać, że nabywając obligacje w listopadzie płaciliśmy cenę rynkową obligacji plus odsetki od kwietnia do momentu zakupu. „Na czysto” mamy zatem odsetki tylko od listopada 2011 do kwietnia 2012. Podatek płacimy jednak od odsetek za cały okres. Jaki z tego wniosek? Obligacje powinniśmy kupować tyko na początkach okresów odsetkowych. Jeśli zrobimy to na koniec tego okresu, może się okazać, że na całej inwestycji sporo stracimy.

Wielu z nas jest przekonanych o tym, że emerytura jaką otrzymają z ZUS-u po zakończeniu okresu aktywności zawodowej będzie bardzo niska w stosunku do naszych obecnych dochodów. Niestety w rzeczywistości tak prawdopodobnie będzie. Wszyscy musimy przygotować się na to, że społeczeństwo się starzeje i ktoś będzie musiał je utrzymać. Fakt zamglonej przyszłości emerytalnej, szczególnie osób opłacających niskie składki emerytalne zaczęły wykorzystywać właśnie owe firmy zajmujące się „doradztwem inwestycyjnym”.

Na starcie pragnę zauważyć, że aby stać się profesjonalnym doradcą inwestycyjnym w jednej z firm świadczących takie usługi najczęściej wystarczy skończyć kilkudniowe, czasami aż tygodniowe szkolenie. Wiedza pozyskana na tych szkoleniach bynajmniej nie jest związana z finansami a skupia się jedynie na sprzedaży dostępnych w ofercie produktów oraz technikach marketingowych. Jednym słowem, każdy z nas po 3 dniach może zostać takim właśnie „doradcą inwestycyjnym”.

Jednym z bardzo popularnych produktów oferowanych przez doradców są „programy oszczędnościowe”. Ich konstrukcja jest bardzo różna, w zależności od tego który zleceniodawca płaci naszemu „doradcy finansowemu” większa prowizję, tym bardziej dany produkt jest dla nas „atrakcyjny” – przynajmniej jako taki jest przedstawiany. Najczęściej są to programy oparte o fundusze ubezpieczeniowe lub inwestycyjne. Niezależnie od konstrukcji warunek jest jeden – długoterminowe „oszczędzanie”. Bzdur jakie można usłyszeć od doradcy na temat tego dlaczego długoterminowe i dlaczego właśnie w takiej konstrukcji jest milion – każda firma ma na to swój patent.

O co chodzi?

Najważniejsze dla doradcy jest to abyśmy podpisali umowę w której zobowiążemy się do wpłat na dany fundusz przez przynajmniej 10 lat (20,30, 800 jak kto woli). Dlaczego tak? Bo tylko wtedy dana instytucja finansowa, do której trafią nasze oszczędności będzie mogła wypłacać doradcy prowizję. W krótszym okresie jest to nieopłacalne dla doradcy.
Jakie są minusy takiego „oszczędzania”?

1. Jeśli będziemy chcieli wypłacić pieniądze przed końcem umowy to dostaniemy marny procent tego co wpłaciliśmy.

2. Prowizja „doradcy inwestycyjnego”, któremu udało się nas namówić na „program oszczędnościowy” do 40-50% naszej miesięcznej składki. To nie są fikcyjne dane, jeśli ktoś nie wierzy niech spróbuje zgłosić się na rozmowę kwalifikacyjna do jednej z firm doradczych i zapyta na jakie prowizje może liczyć jako ich pracownik. Oznacza to, że wpłacając 300 zł, realnie na nasze konto trafia ok. 150-180 zł (chociaż my widzimy 300 zł)

3. Firmy doradztwa inwestycyjnego działają na zlecenie instytucji finansowych, do których faktycznie trafiają nasze oszczędności. Te instytucje również często pobierają prowizję, która wynosi od 0 do 8% od naszych 300 zł.

Dla większości z nas to wszystko jest niby oczywiste – „każdy musi z czegoś żyć”. Ale co nas interesuje to z czego żyje doradca finansowy kiedy okaże się, że po 6 latach wpłacania co miesiąc 300 zł, gdy nagle będziemy potrzebować pieniędzy dowiadujemy się, że wszystko co mogą nam wypłacić to np. 14 tyś zł? (300 zł x 12 miesięcy x 6 lat = 21,6 tyś + zyski z inwestycji?)

Uwaga, taki system oszczędzania ma jeden plus… mobilizuje nas do tego, żeby co miesiąc przekazać te 300 zł na swoją przyszłość. Czy warto zatem wiązać się z „doradcą inwestycyjnym”? Każdy sam powinien odpowiedzieć na to pytanie. Zatem co zrobić, żeby w momencie przejścia na emeryturę mieć jakieś dodatkowe środki? O tym napiszę następny artykuł.

A terz czekam na Wasze komentarze na temat doświadczeń z tego typu produktami.

Podstawa to systematyczność oszczędzania

Oczywiście wielkość oszczędzanych kwot ma znaczenie ale najważniejsza jest systematyczność oszczędzania. Im wcześniej zaczniemy i im częściej będziemy określoną kwotę odkładać tym więcej oszczędzimy. Najlepszym dowodem na potwierdzenie tego zdania będzie przykład. Prosty wzór na procent składany pozwoli zobrazować jaką jest różnica między comiesięcznym odkładaniem 100 zł a odkładaniem raz w roku 1200 zł. Zakładamy oprocentowanie 5% w skali roku po odprowadzeniu podatku a kapitalizacja odsetek nastepuje co miesiąc. Wpłacając 100 zł co miesiąc po roku będziemy mieli 1233 zł zamiast 1200 zł. Nominalnie róznica wydaje się niewielka ale zakładając, że będziemy oszczędzać 40 lat możemy naprawdę wiele zyskać. Odkładając co miesiąc 100 zł przez 40 lat, przy oprocentowaniu 5 % na naszym koncie widnieć będzie kwota: 153 237,82 zł. Jeśli zwiększymy tą kwotę do 400 zł miesięcznie dostaniemy już 612 951 zł.

Drugi argument za tym aby oszczędzać mniej ale częściej jest taki, że dużo łatwiej wygospodarować 100 zł raz w miesiącu niż 1200 zł np. 31 grudnia tuż po świętach.

„Nie mam czego oszczędzać!”

Powyższe stwierdzenie jest jednym z najczęściej słyszanych w przypadku osób, które oszczędności nie posiadają. Moim zdaniem stwierdzenie to jest błędne. Oszczędności trzeba traktować jako obowiązkowy comiesięczny wydatek, tak jak rachunki za prąd czy telefon. Nie może to być pierwsza rzecz z jakiej zrezygnujemy w momencie braku pieniędzy. Najważniejsza jest konsekwencja, bez niej nic nie osiągniemy. Poszukiwania wolnych środków, które możemy przeznaczyć na oszczędności proponuję zacząć od wydatków na przyjemności jak chociażby rezygnacja ze słodyczy czy alkoholu albo np. zamiana auta na komunikacje miejską.

Jesli nie wystarczy nam woli na samoograniczanie pewnych nieużytecznych potrzeb wtedy możemy się zdecydować na tzw. program oszczędnościowy. Ma on bardzo wiele minusów ale mobilizuje do systematycznego oszczędzania. Myślę, że lepiej jednak popracować nad sobą i jakoś te 200-300 zł miesięcznie oszczędzić. Teraz wydaje się większości z nas niepotrzebne ale za 20 lat będziemy dziękować Bogu, że się na to zdecydowaliśmy.

Argumenty przeciw oszczędzaniu zostaną przedstawione w osobnym artykule.